Kwasy nukleinowe

PDF Drukuj Email

Kwasy nukleinowe to związki organiczne, których podstawową jednostka strukturalną jest nukleotyd. Nukleotyd tworzą jedna cząsteczka cukru zbudowanego z 5 atomów C – pentoza (ryboza, deoksyryboza), jedna cząsteczka kwasu fosforowego i jedna cząsteczka zasady azotowej. Zasada azotowa to związek organiczny posiadający skomplikowaną budowę cykliczną, zawierający w swoim składzie atomy azotu. Wymienia się 5 rodzajów zasad azotowych występujących w kwasach nukleinowych. Dzieli się je na 2 grupy. Są to zasady purynowe (pochodne heterocyklicznego związku puryny) oraz zasady pirymidynowe (pochodne heterocyklicznego związku pirymidyny). Do zasad purynowych należą adenina (A) i guanina (G). Do zasad pirymidynowych zalicza się cytozynę (C), guaninę (G) i uracyl (U). NukleozydNukleotyd Nukleotydy wiążą się ze sobą, tworząc łańcuchy polinukleotydowe (inaczej nici). Są one połączone w odpowiedni sposób. Przy trzecim atomie węgla pentozy znajduje się grupa alkoholowa (OH), która połączona jest z resztą fosforanową położoną przy piątym atomie węgla pentozy. Stąd w łańcuchu nukleotydowym można wyróżnić koniec 3’ (wolna reszta fosforanowa) i koniec 5’(wolna grupa alkoholowa pentozy).

Struktura dwuniciowego DNA






Istnieją dwa rodzaje kwasów nukleinowych: kwas dezoksyrybonukleinowy (DNA) i kwas rybonukleinowy (RNA). DNA ma postać prawoskrętnie skręconej spirali (helisa). Deoksynukleotydy zbudowane są z następujących zasad azotowych: adenina (A), tymina (T), cytozyna (C) i guanina (G) . Cukier wchodzący w skład DNA to deoksyryboza. DNA budują dwa łańcuchy polinukleotydowe, a więc jest dwuniciowy. Łańcuchy te są połączone za pomocą wiązań wodorowych. Nici DNA są względem siebie przeciwstawne, czyli antyrównoległe. Oznacza to, że koniec 3’ jednej nici znajduje się na tej samej wysokości końca 5’ drugiej nici i odwrotnie. Łańcuchy DNA są względem siebie komplementarne, a to znaczy, że nukleotyd adeninowy jednej nici jest zawsze związany z nukleotydem tyminowym drugiej nici podwójnym wiązaniem wodorowym, natomiast nukleotyd cytozynowy jednej nici jest związany z nukleotydem guaninowym drugiej nici, potrójnym wiązaniem wodorowym. Jest to tzw. zasada komplementarności, czyli parowania zasad azotowych. Kwas rybonukleinowy (RNA) składa się z jednego łańcucha polinukleotydowego, a więc w przeciwieństwie do DNA, jest jednoniciowy. Rybonukleotydy buduje cukier ryboza, a zamiast tyminy występuje uracyl.

Zasady azotowe w RNA

Uracyl    Cytozyna   Adenina    Guanina










Funkcje kwasów nukleinowych

Rola kwasów nukleinowych związana jest z przechowywaniem i ekspresją informacji genetycznej komórki oraz z procesami dziedziczenia.

 
EduGlob © 2009 - 2014