Tłuszczowce (Lipidy)

PDF Drukuj Email

Tłuszczowce stanowią niejednorodną grupę związków organicznych. Różnorodność dotyczy zarówno składu chemicznego jak i roli, jaką te związki pełnią w organizmach. Lipidy zbudowane są z atomów węgla, wodoru, tlenu oraz innych pierwiastków, np. azotu czy fosforu. Są to związki składające się z alkoholi zestryfikowanych z resztami kwasów tłuszczowych lub kwasów tłuszczowych wraz z innymi związkami chemicznymi. Lipidy można podzielić na lipidy proste, woski, sterydy i lipidy złożone.

Lipidy proste to estry wyższych kwasów tłuszczowych i trójwodorotlenowego alkoholu - glicerolu. Trójglicerydy czyli lipidy właściwe, składają się z glicerolu i trzech reszt kwasów tłuszczowych. Są dwa rodzaje kwasów tłuszczowych – nasycone i nienasycone. Kwasy nasycone występują u zwierząt, posiadają konsystencję stałą, np. masło, smalec. Wyjątkiem wśród nich jest tran. Trójglicerydy roślinne, w postaci olejów, posiadają głównie kwasy nienasycone. Kwasy nasycone nie posiadają wiązań podwójnych w łańcuchu węglowym, natomiast w łańcuchach kwasów nienasyconych występują wiązania podwójne. Lipidy właściwe są mniej utlenione i nieuwodnione, dlatego stanowią związki zapasowe, z których organizm można wytwarzać energię. Tłuszcze stanowią dla organizmów energetyczne związki zapasowe. U roślin tłuszcze gromadzone są w nasionach, natomiast u zwierząt nadmiar tłuszczów gromadzony jest między narządami wewnętrznymi i pod skórą w formie tkanki tłuszczowej. Zwierzęta korzystają z zapasu tłuszczu podczas snu zimowego (niedźwiedź, borsuk). Warstwa tłuszczowa gromadzona pod skórą pełni funkcje termoizolacyjna.

Woski to związki posiadające w swym składzie chemicznym alkohole jednowodorotlenowe. Pełnią one istotne funkcje ochronną u roślin. Przyczyniają się do ograniczenia parowania z powierzchni liści i owoców oraz zapobiega wnikaniu patogenów do wnętrzna organizmu. Zwierzęta wykorzystają woski m.in. do budowy gniazd.

Sterydy są to lipidy o skomplikowanej budowie pierścieniowej. Należą do nich sterole. Pełnią istotne funkcje fizjologiczne w organizmach zwierząt. U roślin są składnikami błon komórkowych – sitosterol, u zwierząt funkcję tą pełni cholesterol. Wpływają one przede wszystkim na przepuszczalność błon komórkowych i ich właściwości mechaniczne. Hormony płciowe i kory nadnerczy, kwasy żółciowe, prowitamina D i witamina D również należą do sterydów.

Lipidy złożone to substancje, w których budowie chemicznej jedna reszta kwasu tłuszczowego zastąpiona jest przez inny związek chemiczny. Jeśli jest nim reszta fosforanowa są to fosfolipidy, jeśli reszta cukrowa glikolipidy. Biorą udział w budowie błon komórkowych.

Wzór triacyloglicerolu

 
EduGlob © 2009 - 2014