Wirusy, wiroidy, priony

PDF Drukuj Email

Wirusy, wiroidy, priony:

Wszystkie organizmy żywe wykazują budowę komórkową, odżywiają się, oddychają, a także posiadają zdolność przekazywania swoich cech organizmom potomnym w procesach rozmnażania się.
Wirusy, wiroidy i priony nie prowadzą żadnych z powyższych czynności życiowych, nie mają budowy komórkowej, dlatego też nie są one zaliczane do organizmów żywych. Czynność, która może zbliżać te obiekty do królestw ożywionych jest zdolność namnażania się (nie jest to tym samym co rozmnażanie się!).
Klasyfikacja organizmów

Wiroidy i priony:

    Wiroidy i priony nie posiadają własnych enzymów metabolicznych, namnażają się wewnątrz komórek gospodarza, nie należą do organizmów żywych. Powodują choroby.

Wiroidy:

•    Niewielkie, koliście zwinięte cząstki RNA, bez białkowego kapsydu.
•    Namnażają się w komórkach roślin
•    Choroba przez nie wywoływana to m.in. wrzecionowatość bulw ziemniaka

Priony:

•    Niewielkie cząstki białek, bez kwasu nukleinowego
•    Namnażają się w komórkach zwierząt i ludzi, powodując znaczne zniszczenia ośrodkowego układu nerwowego
•    Choroba Creutzfeldta – Jakoba (choroba wściekłych krów)


Wirusy:

Budowa wirusów     Wirusy są to cząstki bardzo niewielkich rozmiarów, sięgających granic 10-400 nm. Nie zawierają one własnych enzymów metabolizmu, lecz korzystają jedynie z enzymów gospodarza, są bowiem bezwzględnymi pasożytami. Zbudowane są z białka i kwasu nukleinowego. Białko tworzy warstwę zewnętrzną wirusa i tworzy tzw. płaszcz (inaczej kapsyd). Kwas nukleinowy tworzy rdzeń znajdujący się wewnątrz wirusa. Niektóre spośród wirusów posiadają dodatkową otoczkę, zbudowaną z białek i lipidów.
    Rdzeń wirusa tworzy kwas nukleinowy, może nim być DNA lub RNA. Zarówno DNA jak i RNA mogą być jedno- lub dwuniciowe. Wirusy namnażają się tylko i wyłącznie wewnątrz komórki gospodarza. Ze względu na rodzaj komórek gospodarza, wymienić można wirusy roślinne, wirusy zwierzęce i bakteriofagi (wirusy atakujące komórki bakterii).
    Wirusy mają postać krystaliczną, a wprowadzone do komórek zaczynają się namnażać. Namnażanie jest niezwykle niekorzystne dla komórek gospodarza, gdyż może prowadzić do ich lizy, zniszczenia. Atakujące komórki wirusy mogą powodować różnego rodzaju objawy chorobowe, zarówno w zainfekowanych organizmach zwierzęcych jak i roślinnych.

Choroby wirusowe u roślin:

•  Mozaika tytoniu
•  Karłowatość pomidora
•  Liściozwój ziemniaka
•  Dostają się one do komórek roślinnych przez uszkodzoną ścianę komórkową
•  Ich wektorami są owady i nicienie, które prowadzą do mechanicznych uszkodzeń organów roślinnych (korzeni i pędów)

Choroby wirusowe u zwierząt:

Schemat budowy wirusa opryszczki •  Wścieklizna
•  Pryszczyca
•  Nosówka

Choroby wirusowe człowieka:

•  Grypa
•  Różyczka
•  Świnka
•  Ospa
•  Odra
•  Choroba Heinego-Medina
•  Żółtaczka zakaźna
•  Opryszczka
•  AIDS
•  Wirusy onkogenne (powodują nowotwory u ludzi i zwierząt)
Schemat budowy wirusa HIV

Schemat budowy wirusa HIV:

a) glikoproteina 120, b) glikoproteina 41, c) lipidowa osłonka zewnętrzna, d) białkowa osłonka rdzenia, e)proteaza, f) kapsyd, g) RNA, h) odwrotna transkryptaza, i) integraza

HIV, Human Immunodeficiency Virus - ludzki wirus nabytego zespołu upośledzenia odporności, retrowirus (wirus RNA, zawierający 2 nici RNA, odwrotną transkryptazę i integrazę) wywołujący AIDS. Charakteryzuje się długim okresem tzw. uśpienia (pojawienie się objawów może trwać nawet kilkanaście lat od nabycia wirusa przez chorego)



Podział wirusów ze względu na kształt:

    Wirusy są zróżnicowane pod względem kształtów.  Wirusy roślin i zwierząt przyjmują zazwyczaj postać wielościanów, pałeczek lub nici. Najbardziej złożone kształty posiadają bakteriofagi. Kapsyd wirusa mozaiki tytoniu ma kształt cienkiego i długiego walca, większość wirusów roślinnych jako materiał genetyczny posiada RNA. Kapsydy adenowirusa czy wirusa opryszczki są wielościanami, z tym że ten drugi jest dodatkowo okryty otoczką. Kapsyd wirusa grypy to skręcona nić wraz z otoczką. Wirusy zwierzęce są zarówno DNA jak i RNA wirusami. Kapsyd bakteriofaga zbudowany jest z wielościennej główki, która łączy się z cienkim ogonkiem, na zakończeniach którego znajduje się płytka z licznymi włóknami. Te włókna umożliwiają połączenie wirusa z komórką gospodarza. W główce znajduje się kwas nukleinowy, u większości bakteriofagów jest to DNA.
Wirusy - kształty

Namnażanie wirusów:

Namnażanie wirusów może zachodzić w wyniku dwóch cyklów: litycznego i lizogeniczny.

Cykl lityczny wirusa:

Etapy:
Cykl lityczny 1.    Absorpcja wirusa na powierzchni komórki bakterii (zazwyczaj jeden rodzaj wirusa jest swoisty dla jednego rodzaju bakterii) - A
2.    Wniknięcie DNA wirusa do cytoplazmy komórki bakterii, w którym uczestniczy białkowy ogonek kapsydu -B
3.    Replikacja DNA wirusa, dzięki obecności enzymów bakteryjnych. W wyniku tego procesu powstaje kilkaset kopii DNA wirusowego. Często przez to dochodzi do zaburzeń metabolizmu komórki bakteryjnej. - C
4.    Synteza białek kapsydu. Białka kapsydu powstają na matrycy DNA powstałego w czasie replikacji, przy udziale enzymów bakterii i rybosomów. Białka łączą się z kopiami DNA i następuje składania wirionów – kompletnych cząstek wirusowych. - D
Rozpad komórki (liza), prowadzi do zniszczenia komórki i uwalnianie wirionów potomnych - E   

Cykl lizogeniczny:

    Fagi, które namnażają się w cyklu litycznym nazywają się zjadliwymi, ponieważ prowadzą do śmierci komórki. Istnieją również fagi tzw. łagodne, które namnażają się w tzw. cyklu lizogenicznym. Cykl ten rozpoczyna się podobnie do cyklu litycznego, jednak różnica polega na tym, iż DNA wirusa po wniknięciu do komórki bakteryjnej ulega inaktywacji, a następnie włączeniu do genoforu bakteryjnego w postaci tzw. profaga i ulega replikacji wraz z genoforem bakterii.
    Przed podziałem komórki bakteryjnej, które jest zainfekowana wirusem, wirusowy DNA ulega replikacji wraz z DNA bakterii, dzięki czemu komórki potomne bakterii otrzymują również DNA wirusa. W cyklu lizogenicznym wirus namnaża się w wyniku podziałów komórki bakteryjnej, nie powodując ich zniszczenia, natomiast bakterie zyskują dzięki obecności profaga oporność na dany rodzaj wirusa. Jeśli dojdzie do wycięcia  profaga z genoforu, wirus zostaje uczynniony i wchodzi cykl lityczny, który kończy się lizą komórki.

Cykl lizogeniczny

Czytaj również :
 
EduGlob © 2009 - 2014